Diện tích nhà thuê của nhà nước không phải là di sản thừa kế

Câu hỏi:

Trả lời:

Căn cứ Điều 500 Bộ luật dân sự⁽¹⁾ quy định quyền tiếp tục thực hiện hợp đồng thuê nhà khi bên thuê chết như sau: “Trong trường hợp bên thuê nhà chết mà vẫn còn thời hạn thuê, thì người cùng chung sống với bên thuê có quyền tiếp tục thực hiện hợp đồng thuê cho đến khi hết hạn”.
Theo dữ kiện bà nêu thì gia đình bà ở tại hai phòng tại tầng hai số 70 phố Hàng Cót từ năm 1960 trên cơ sở hợp đồng thuê nhà với Nhà nước do chồng bà đứng tên chủ hợp đồng thuê. Do đó, sau khi chồng bà mất, bà và những thành viên còn lại vẫn có quyền được tiếp tục ở tại nhà thuê của nhà nước và khi Nhà nước ký lại hợp đồng thuê nhà thì bà là vợ của bên thuê nhà (là chồng bà) có quyền đứng tên trong hợp đồng đó.
Căn cứ hợp đồng thuê nhà năm 2000 giữa một bên là Công ty kinh doanh nhà số 2 và một bên là bà, theo quy định của Bộ luật dân sự (tại phần II Hợp đồng thuê nhà) thì bà có tư cách là bên thuê nhà thuộc sở hữu nhà nước đối với hai phòng 56,3m2 tại tầng hai số 70 phố Hàng Cót.
Căn cứ Điều 5 Nghị định số 61/CP ngày 05/7/1994 của Chính phủ về mua bán và kinh doanh nhà ở quy định: “Nhà nước thực hiện bán nhà ở thuộc sở hữu nhà nước cho người đang thuê phần diện tích đang được thuê để người mua nhà có điều kiện cải thiện chỗ ở...”. Vì hai phòng này là nhà thuộc sở hữu nhà nước, hiện nay chưa được thanh lý hoá giá theo quy định tại Nghị định số 61/CP nên chưa thuộc quyền sở hữu của gia đình bà. Vì vậy khi chồng bà mất vào năm 1979 thì hai phòng này không phải là di sản thừa kế của chồng bà, những người đang ở đó sẽ có quyền được tiếp tục ở.
Căn cứ Điều 446 Bộ luật dân sự⁽²⁾ quy định: “Trong trường hợp bán nhà ở đang cho thuê, thì bên thuê được ưu tiên mua, nếu chưa có chỗ ở khác và đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của người thuê nhà”. Như vậy khi Nhà nước có chủ trương hóa giá bán thanh lý nhà cho người thuê nhà thì bà có quyền được đứng tên mua nhà của Nhà nước theo quy định của Nghị định số 61/CP ngày 05/7/1994 của Chính phủ về mua bán và kinh doanh nhà ở.
Căn cứ Điều 5 Quyết định số 4565/QĐ-UB ngày 27/10/1987 của Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội quy định về quyền ký tiếp hợp đồng thuê nhà như sau: “Người có chỗ ở khác ổn định dù chưa cắt chuyển hộ khẩu, người ở nhờ dù đã được đăng ký hộ khẩu không có quyền ký tiếp hợp đồng thuê nhà”. Theo dữ kiện bà nêu thì hiện nay có một số người không còn ở tại hai căn phòng này cụ thể: có một người đã chết và một số người khác đã đi ở chỗ khác. Do vậy theo quy định của pháp luật thì họ không có quyền lợi gì đối với diện tích thuê này.
------------------------------------------------------
(1) Bộ luật dân sự năm 2005đã bỏ quy định này.
(2) Bộ luật dân sự năm 2005 đã bỏ quy định này.