Uỷ quyền tham gia tố tụng tại Toà án

Đảm bảo quyền tham gia và bảo vệ lợi ích hợp pháp tại Tòa án, uỷ quyền tham gia tố tụng là cơ chế pháp lý thiết yếu. Cơ chế này cho phép đương sự trao quyền cho người khác đại diện, nhưng đồng thời đặt ra nhiều vấn đề phức tạp về phạm vi quyền hạn và hiệu lực pháp lý trong ba lĩnh vực Dân sự, Hành chính và Hình sự.
Uỷ quyền tham gia tố tụng tại Toà án

Uỷ quyền tham gia tố tụng tại Toà án

1. Người đại diện theo uỷ quyền và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp

Tình huống: Một đương sự có thể vừa yêu cầu một người làm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp vừa ủy quyền cho người đó làm người đại diện theo ủy quyền hay không?

Vấn đề cần giải quyết:

(1) Sự khác biệt về phạm vi quyền hạn và hành vi tố tụng được thực hiện trong vai trò là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp và người đại diện theo uỷ quyền.

(2) Có hay không sự xung đột về vai trò khi vừa là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp vừa là nguời đại diện theo uỷ quyền.

Hướng dẫn của TANDTC như sau:

- Đối với người bị kiện: Theo quy định tại khoản 3 Điều 60 Luật Tố tụng hành chính, trường hợp người bị kiện là cơ quan, tổ chức hoặc người đứng đầu cơ quan, tổ chức thì người bị kiện chỉ được ủy quyền cho cấp phó của mình làm người đại diện theo ủy quyền; người bị kiện có thể yêu cầu bất kỳ người nào thuộc trường hợp được làm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự theo quy định tại khoản 2 Điều 61 Luật Tố tụng hành chính làm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình. Do đó, trường hợp này người bị kiện chỉ có thể ủy quyền cho cấp phó của mình vừa làm người đại diện, vừa làm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình.

- Đối với người khởi kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Pháp luật không cấm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự làm đại diện theo ủy quyền của chính đương sự đó; đồng thời, không cấm người đại diện theo ủy quyền của đương sự được tham gia là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Do đó, một đương sự có thể vừa yêu cầu một người làm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp vừa ủy quyền cho người đó làm người đại diện theo ủy quyền cho mình nếu người đó thuộc trường hợp được làm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự quy định tại khoản 2 Điều 61 Luật Tố tụng hành chính, không thuộc trường hợp không được làm người đại diện theo ủy quyền theo quy định tại khoản 6, khoản 7 Điều 60 Luật Tố tụng hành chính.

[Tố tụng hành chính, Công văn số 207/TANDTC-PC của Toà án nhân dân tối cao ngày 30/10/2024]

>>Tham khảo thêm: Luật sư trong việc khiếu nại hành chính, vụ án hành chính

2. Phạm vi uỷ quyền

Tình huống: Văn bản ủy quyền có nội dung cho phép người đại diện theo ủy quyền được toàn quyền quyết định các vấn đề liên quan đến việc giải quyết vụ án. Trường hợp này, người đại diện theo ủy quyền có được quyền kháng cáo không? Người đại diện theo ủy quyền có quyền rút đơn khởi kiện không hay vẫn cần có ý kiến của người khởi kiện?

Vấn đề cần giải quyết: Pháp luật có chấp nhận ủy quyền toàn bộ (tuyệt đối) các quyền định đoạt và kháng cáo, hay vẫn đặt ra giới hạn pháp lý buộc các quyền này phải được thể hiện một cách minh thị (rõ ràng) trong văn bản ủy quyền?

Hướng dẫn của TANDTC như sau:

Khoản 5 Điều 60 Luật Tố tụng hành chính quy định:

“…Người đại diện theo ủy quyền trong tố tụng hành chính thực hiện các quyền, nghĩa vụ tố tụng hành chính của người ủy quyền…”

Như vậy, người đại diện theo ủy quyền có quyền kháng cáo, rút đơn khởi kiện hay không tùy thuộc vào nội dung ủy quyền, phạm vi ủy quyền và thời hạn ủy quyền.

Trường hợp trong văn bản ủy quyền, đương sự ủy quyền cho người đại diện theo ủy quyền được toàn quyền quyết định các vấn đề liên quan đến vụ án đến khi kết thúc việc xét xử sơ thẩm thì người được ủy quyền không được quyền kháng cáo; người đại diện theo ủy quyền được rút đơn khởi kiện trong quá trình giải quyết, xét xử theo thủ tục sơ thẩm mà không cần có ý kiến của người khởi kiện.

Trường hợp trong văn bản ủy quyền, đương sự ủy quyền cho người đại diện theo ủy quyền được toàn quyền quyết định các vấn đề liên quan đến vụ án đến khi kết thúc toàn bộ quá trình giải quyết vụ án thì người đại diện theo ủy quyền được quyền kháng cáo đối với bản án theo quy định tại Điều 204, khoản 2, khoản 3 Điều 205 Luật Tố tụng hành chính. Người đại diện theo ủy quyền có quyền rút đơn khởi kiện mà không cần có ý kiến của người khởi kiện.

[Tố tụng hành chính, Công văn số 207/TANDTC-PC của Toà án nhân dân tối cao ngày 30/10/2024]

3. Tống đạt văn bản cho người đại diện

Tình huống: Đương sự ủy quyền cho người đại diện tham gia tố tụng. Trường hợp Tòa án không thể tống đạt trực tiếp cho người đại diện theo ủy quyền thì có thể tống đạt cho người ủy quyền và người ủy quyền có nghĩa vụ thông báo lại cho người được ủy quyền hay không?

Vấn đề cần giải quyết:

(1) Tính hợp lệ và hiệu lực của việc Tòa án tống đạt văn bản tố tụng cho người ủy quyền khi đã có Người đại diện theo ủy quyền.

(2) Trách nhiệm pháp lý của người ủy quyền trong việc thông báo lại.

Hướng dẫn của TANDTC như sau:

Trường hợp đương sự đã ủy quyền cho người khác đại diện cho mình tham gia tố tụng thì Tòa án chỉ tống đạt cho người đại diện của đương sự mà không phải tống đạt cho đương sự. Tuy nhiên, trường hợp Tòa án không thể tống đạt trực tiếp cho người đại diện theo ủy quyền thì Tòa án thực hiện thủ tục niêm yết công khai quy định tại Điều 179 của Bộ luật Tố tụng dân sự và tống đạt trực tiếp cho đương sự ủy quyền.

[Tố tụng hình sự, Công văn số 163/TANDTC-PC của Toà án nhân dân tối cao ngày 10/9/2024]

>>Tham khảo thêm: Luật sư bào chữa và tranh luận tại tòa án

4. Thời hạn kháng cáo

Tình huống: Trường hợp đương sự vắng mặt tại phiên tòa nhưng có người đại diện theo ủy quyền tham gia phiên tòa thì việc tuyên quyền kháng cáo của đương sự trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án hay kể từ ngày nhận được bản án?

Vấn đề cần giải quyết: Xác định sự có mặt của Người đại diện theo ủy quyền tại phiên tòa có đồng nghĩa với việc "Đương sự đã nghe tuyên án" để áp dụng thời hạn kháng cáo 15 ngày kể từ ngày tuyên án, hay vẫn phải tính thời hạn 15 ngày kể từ ngày Đương sự (hoặc Người đại diện) nhận được bản án hợp lệ.

Hướng dẫn của TANDTC như sau:

Điều 86 của Bộ luật Tố tụng dân sự quy định:

“1. Người đại diện theo pháp luật trong tố tụng dân sự thực hiện quyền, nghĩa vụ tố tụng dân sự của đương sự trong phạm vi mà mình đại diện.

2. Người đại diện theo ủy quyền trong tố tụng dân sự thực hiện quyền, nghĩa vụ tố tụng dân sự của đương sự theo nội dung văn bản ủy quyền”.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự về thời hạn kháng cáo thì:

“1. Thời hạn kháng cáo đối với bản án của Tòa án cấp sơ thẩm là 15 ngày, kể từ ngày tuyên án; đối với đương sự, đại diện cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân khởi kiện không có mặt tại phiên tòa hoặc không có mặt khi tuyên án mà có lý do chính đáng thì thời hạn kháng cáo được tính từ ngày họ nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết.

Đối với trường hợp đương sự, đại diện cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân khởi kiện đã tham gia phiên tòa nhưng vắng mặt khi Tòa án tuyên án mà không có lý do chính đáng thì thời hạn kháng cáo được tính từ ngày tuyên án.”

Theo những quy định nêu trên thì người đại diện của đương sự được nhân danh đương sự thực hiện các quyền và nghĩa vụ theo ủy quyền, việc đương sự vắng mặt tại phiên tòa nhưng có người đại diện theo ủy quyền tham gia phiên tòa thì đây là trường hợp đương sự có mặt tại phiên tòa và thời hạn kháng cáo đối với bản án của Tòa án cấp sơ thẩm là 15 ngày, kể từ ngày tuyên án.

[Tố tụng dân sự, Công văn số 89/TANDTC-PC của Toà án nhân dân tối cao ngày 30/6/2020)

5. Vai trò của người uỷ quyền và người được uỷ quyền

Tình huống: Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) mua lại khoản nợ xấu của tổ chức tín dụng, sau đó, VAMC ủy quyền lại cho tổ chức tín dụng khởi kiện, tham gia tố tụng tại Tòa án để yêu cầu xử lý nợ xấu. Khi thụ lý, giải quyết thì Tòa án có triệu tập và tống đạt các văn bản tố tụng cho cả VAMC và tổ chức tín dụng không?

Vấn đề cần giải quyết: xác định tư cách tố tụng chính thức và nghĩa vụ tống đạt văn bản của Tòa án, khi quyền sở hữu khoản nợ và quyền khởi kiện được phân chia giữa hai chủ thể (VAMC và tổ chức tín dụng) thông qua ủy quyền.

Hướng dẫn của TANDTC như sau:

Khoản 1 Điều 138 của Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:

"Cá nhân, pháp nhân có thể ủy quyền cho cá nhân, pháp nhân khác xác lập, thực hiện giao dịch dân sự”.

Khoản 4 Điều 85 của Bộ luật Tố tụng dân sự quy định:

“Người đại diện theo ủy quyền theo quy định của Bộ luật Dân sự là người đại diện theo ủy quyền trong tố tụng dân sự”.

Khoản 2 Điều 86 của Bộ luật Tố tụng dân sự quy định:

“Người đại diện theo ủy quyền trong tố tụng dân sự thực hiện quyền, nghĩa vụ tố tụng dân sự của đương sự theo nội dung văn bản ủy quyền”.

Theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 6 của Nghị quyết số 03/2018/NQ-HĐTP ngày 15-5-2018 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong giải quyết tranh chấp về xử lý nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu tại Tòa án nhân dân thì pháp nhân có quyền ủy quyền cho pháp nhân hoặc cá nhân khác khởi kiện, tham gia tố tụng tại Tòa án có thẩm quyền để giải quyết tranh chấp về xử lý nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu.

Trường hợp này, VAMC đã mua lại khoản nợ xấu của tổ chức tín dụng, sau đó VAMC có văn bản ủy quyền cho tổ chức tín dụng với nội dung tổ chức tín dụng được khởi kiện và tham gia tố tụng tại Tòa án để giải quyết tranh chấp về xử lý nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu thì tổ chức tín dụng được ủy quyền có các quyền và nghĩa vụ tố tụng dân sự của đương sự. Do vậy, khi giải quyết vụ án, Tòa án phải triệu tập và tống đạt văn bản tố tụng cho tổ chức tín dụng được ủy quyền, không phải triệu tập và tống đạt các văn bản tố tụng cho VAMC.

[Tố tụng dân sự, Công văn số 02/TANDTC-PC của Toà án nhân dân tối cao ngày 02/8/2021]

>>Tham khảo thêm: Dịch vụ luật sư tranh tụng uy tín tại Tp.HCM


Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề Uỷ quyền tham gia tố tụng tại Toà án nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề Uỷ quyền tham gia tố tụng tại Toà án chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.

 

Tác giả: Thảo Phan Kim