Toà án đình chỉ giải quyết vụ án dân sự khi nào?

Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án là văn bản pháp lý do Tòa án ban hành để chấm dứt việc giải quyết một vụ án do có các căn cứ pháp luật quy định. Thẩm phán hoặc Hội đồng xét xử sẽ ra quyết định này khi vụ án không thể tiếp tục giải quyết, chẳng hạn như nguyên đơn rút toàn bộ yêu cầu, hoặc vụ việc đã được cơ quan có thẩm quyền khác giải quyết.
Toà án ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự khi nào

Toà án ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự khi nào

1. Quy định về quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự

Theo quy định tại Điều 217 BLTTDS 2015 thì Tòa án sẽ ra quyết định đình chỉ khi xảy ra một trong các trường hợp sau:

- Nguyên đơn rút toàn bộ đơn khởi kiện: Đây là quyền tự định đoạt của nguyên đơn. Tòa án sẽ đình chỉ (trừ trường hợp bị đơn có yêu cầu phản tố).

- Nguyên đơn vắng mặt hai lần liên tiếp: Nguyên đơn đã được triệu tập hợp lệ hai lần nhưng vẫn vắng mặt không có lý do chính đáng. Điều này cho thấy họ không còn mặn mà với việc theo đuổi vụ kiện.

- Nguyên đơn không nộp tiền tạm ứng chi phí: Ví dụ, Tòa án yêu cầu nộp tiền tạm ứng chi phí định giá, giám định... mà nguyên đơn không nộp, dẫn đến vụ án không thể giải quyết tiếp.

- Vụ án không thuộc thẩm quyền của Tòa án: tranh chấp đã được giải quyết bằng một bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật trước đó.

- Hết thời hiệu khởi kiện: Thời hiệu đã hết và có một bên yêu cầu Tòa án áp dụng thời hiệu.

- Các bên đã hòa giải thành ngoài Tòa án: Các đương sự tự thỏa thuận được với nhau và không yêu cầu Tòa án tiếp tục giải quyết.

- Người khởi kiện không có quyền khởi kiện: người khởi kiện không có quyền, lợi ích liên quan trực tiếp đến vụ án.

- Nguyên đơn là cá nhân đã chết mà quyền, nghĩa vụ của họ không được thừa kế (ví dụ: trong vụ án ly hôn).

- Nguyên đơn là tổ chức đã bị giải thể, phá sản mà không có cá nhân, tổ chức nào kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng.

2. Tình huống thực tế và hướng dẫn của TANDTC

2.1 Điều kiện khởi kiện trong tranh chấp tài sản chung liên quan đến thi hành án

Tình huống: Ông A phải thi hành án trả cho ông C số tiền là 500 triệu đồng, ông A không tự nguyện thi hành án. Cơ quan thi hành án xác định vợ chồng ông A có tài sản là quyền sử dụng 156m2 đất cùng tài sản gắn liền trên đất, nhưng chưa làm các thủ tục thông báo theo quy định tại khoản 1 Điều 74 của Luật Thi hành án dân sự, chưa cưỡng chế thi hành án đối với ông A. Ông C khởi kiện yêu cầu Tòa án xác định phần quyền sở hữu tài sản, phần quyền sử dụng đất của ông A trong khối tài sản chung. Sau khi thụ lý vụ án, Tòa án nhân dân huyện H ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án với lý do ông C chưa đủ kiều kiện khởi kiện. Vậy, quyết định đình chỉ này của Tòa án nhân dân huyện H có đúng không?

Vấn đề cần giải quyết: Xác định thời điểm phát sinh quyền khởi kiện của người được thi hành án (ông C) liên quan đến tài sản chung của người phải thi hành án. Toà án ra quyết định đình chỉ dựa vào căn cứ nào?

Hướng dẫn của TANDTC như sau:

Theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 7 của Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự có quyền:

"Khởi kiện dân sự để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình trong trường hợp có tranh chấp về tài sản liên quan đến thi hành án".

Khoản 1 Điều 74 của Luật Thi hành án dân sự quy định:

“Trường hợp chưa xác định được phần quyền sở hữu tài sản, phần quyền sử dụng đất của người phải thi hành án trong khối tài sản chung để thi hành án thì Chấp hành viên phải thông báo cho người phải thi hành án và những người có quyền sở hữu chung đối với tài sản, quyền sử dụng đất biết để họ tự thỏa thuận phân chia tài sản chung hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự.

Hết thời hạn 30 ngày, kể từ ngày nhận được thông báo mà các bên không có thỏa thuận hoặc thỏa thuận vi phạm quy định tại Điều 6 của Luật này hoặc thỏa thuận không được và không yêu cầu Tòa án giải quyết thì Chấp hành viên thông báo cho người được thi hành án có quyền yêu cầu Tòa án xác định phần quyền sở hữu tài sản, phần quyền sử dụng đất của người phải thi hành án trong khối tài sản chung theo thủ tục tố tụng dân sự...”

Theo quy định tại khoản 12 Điều 26 của Bộ luật Tố tụng dân sự thì: "Tranh chấp liên quan đến tài sản bị cưỡng chế thi hành án theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự" là một trong những tranh chấp dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

Tuy nhiên, trong trường hợp này cơ quan thi hành án dân sự mới chỉ xác định vợ chồng ông A có tài sản là quyền sử dụng đất tại thửa đất diện tích 156m2 cùng tài sản gắn liền trên đất mà chưa làm các thủ tục thông báo theo quy định tại khoản 1 Điều 74 của Luật Thi hành án dân sự, ông C (người được thi hành án) đã khởi kiện yêu cầu Tòa án xác định phần quyền sở hữu tài sản, phần quyền sử dụng đất của người phải thi hành án trong khối tài sản chung là chưa đủ điều kiện khởi kiện. Do đó, Tòa án nhân huyện H ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự là có căn cứ.

[Công văn số 02/TANDTC-PC ngày 02/8/2021 của TANDTC]

>> Tham khảo thêm: Luật sư Dân Sự – Tư vấn bảo vệ quyền lợi trong tranh chấp tài sản

2.2 Giải quyết vụ án khi không tống đạt được cho bị đơn, có đình chỉ không?

Tình huống: Người khởi kiện đã ghi đầy đủ và đúng địa chỉ nơi cư trú, làm việc hoặc nơi có trụ sở của người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan theo địa chỉ ghi trong giao dịch, hợp đồng bằng văn bản thì Tòa án có phải yêu cầu bổ sung văn bản xác minh nơi cư trú của người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan mới thụ lý vụ án không? Trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án không thể tống đạt được văn bản tố tụng cho bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan theo địa chỉ ghi trong giao dịch, hợp đồng do nguyên đơn cung cấp. Tòa án tiến hành xác minh tại địa phương thì bị đơn đã đi khỏi nơi cư trú 06 tháng trước. Trong trường hợp này, Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án hay tiếp tục giải quyết vụ án?

Vấn đề cần giải quyết: Xác định nghĩa vụ và phạm vi cung cấp thông tin về địa chỉ của người khởi kiện khi nộp đơn. Toà án ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án với lý do không thể tống đạt, không thể giải quyết được không?

Hướng dẫn của TANDTC như sau:

Điểm e khoản 1 Điều 192 của Bộ luật Tố tụng dân sự quy định:

“Trường hợp trong đơn khởi kiện, người khởi kiện đã ghi đầy đủ và đúng địa chỉ nơi cư trú của người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nhưng họ không có nơi cư trú ổn định, thường xuyên thay đổi nơi cư trú, trụ sở mà không thông báo địa chỉ mới cho cơ quan, người có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về cư trú làm cho người khởi kiện không biết được nhằm mục đích che giấu địa chỉ, trốn tránh nghĩa vụ đối với người khởi kiện thì Thẩm phán không trả lại đơn khởi kiện mà xác định người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cố tình giấu địa chỉ và tiến hành thụ lý, giải quyết theo thủ tục chung."

Điểm a khoản 1 Điều 5 của Nghị quyết số 04/2017/NQ-HĐTP ngày 05-5-2017 hướng dẫn một số quy định tại khoản 1 và khoản 3 Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự số 92/2015/QH13 về trả lại đơn khởi kiện, quyền nộp đơn khởi kiện lại vụ án (sau đây gọi tắt là Nghị quyết số 04/2017/NQ-HĐTP) quy định:

“Địa chỉ nơi cư trú của người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan” quy định tại điểm e khoản 1 Điều 192 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 được xác định như sau: Nếu người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là công dân Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước ngoài vẫn còn quốc tịch Việt Nam trở về Việt Nam sinh sống thì nơi cư trú của họ là địa chỉ chỗ ở hợp pháp mà người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan thường trú hoặc tạm trú hoặc đang sinh sống theo quy định của Luật cư trú”.

Khoản 2 Điều 5 của Nghị quyết số 04/2017/NQ-HĐTP quy định:

“Người khởi kiện đã cung cấp địa chỉ “nơi cư trú, làm việc, hoặc nơi có trụ sở” của người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cho Tòa án theo đúng quy định của pháp luật và hướng dẫn tại khoản 1 Điều này tại thời điểm nộp đơn khởi kiện mà được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cấp, xác nhận hoặc có căn cứ khác chứng minh rằng đó là địa chỉ của người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan thì được coi là đã ghi đúng địa chỉ của người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan theo quy định tại điểm e khoản 1 Điều 192 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015”.

Khoản 1 Điều 6 của Nghị quyết số 04/2017/NQ-HĐTP quy định:

“Trường hợp trong đơn khởi kiện người khởi kiện đã ghi đầy đủ và đúng địa chỉ của người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan theo hướng dẫn tại Điều 5 Nghị quyết này thì Tòa án phải nhận đơn khởi kiện và xem xét thụ lý vụ án theo thủ tục chung”.

Căn cứ các quy định trên, người khởi kiện đã ghi đúng, đầy đủ địa chỉ của bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan theo địa chỉ ghi trong giao dịch, hợp đồng thì Tòa án phải thụ lý vụ án mà không được yêu cầu người khởi kiện phải cung cấp bổ sung văn bản xác minh nơi cư trú của bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Trường hợp sau khi thụ lý vụ án mà không tống đạt được văn bản tố tụng, xác minh tại địa phương thì họ đã đi khỏi nơi cư trú 6 tháng trước; đây được xác định là trường hợp người bị kiện, người có quyền, nghĩa vụ liên quan giấu địa chỉ. Tòa án căn cứ quy định tại điểm a, điểm b khoản 2 Điều 6 của Nghị quyết số 04/2017/NQ-HĐTP để tiếp tục giải quyết vụ án theo thủ tục chung mà không ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án.

[Công văn số 02/TANDTC-PC ngày 02/8/2021 của TANDTC]

 

Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề Toà án đình chỉ giải quyết vụ án dân sự khi nào? nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề Toà án đình chỉ giải quyết vụ án dân sự khi nào? chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.

 

Tác giả: Thảo Phan Kim