Đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính liên quan đất đai

Công văn số 207/TANDTC-PC của Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) đã tháo gỡ các vướng mắc, đảm bảo áp dụng pháp luật thống nhất trong quá trình giải quyết vụ án trong việc xác định đối tượng khởi kiện là quyết định hành chính hay hành vi hành chính.

Đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính

Đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính

1. Yêu cầu buộc người bị kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Tình huống: Đương sự khởi kiện yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và buộc người bị kiện (cơ quan có thẩm quyền) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích đất đó cho họ. Trường hợp này, yêu cầu buộc người bị kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có thuộc đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính hay không?

Vấn đề cần giải quyết trong tình huống trên là:

(1) Xác định đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính.

(2) Tính hợp pháp của việc vừa yêu cầu huỷ quyết định hành chính vừa yêu cầu cơ quan nhà nước ban hành quyết định hành chính mới.

Hướng dẫn của TANDTC như sau:

Trường hợp người khởi kiện vừa yêu cầu hủy quyết định hành chính vừa yêu cầu buộc cơ quan hành chính thực hiện hành vi nhất định (như buộc cơ quan hành chính ban hành quyết định hành chính mới), Tòa án cần phải xác định yêu cầu buộc cơ quan hành chính thực hiện hành vi nhất định là trách nhiệm của Tòa án khi hủy quyết định hành chính. Khi Hội đồng xét xử xét thấy quyết định hành chính bị khởi kiện được ban hành đúng quy định của pháp luật thì tuyên bác yêu cầu khởi kiện của đương sự theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 193 Luật Tố tụng hành chính mà không phải xem xét yêu cầu buộc người bị kiện thực hiện hành vi nhất định của đương sự. Khi Hội đồng xét xử xét thấy quyết định hành chính bị khởi kiện được ban hành không đúng quy định của pháp luật thì xem xét hủy quyết định hành chính và có quyền tuyên buộc cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật theo điểm b, c khoản 2 Điều 193 Luật Tố tụng hành chính.

>>Tham khảo bài viết: Hướng dẫn thủ tục khởi kiện tranh chấp đất đai

2. Văn bản chuyển đơn

Tình huống: Văn bản chuyển đơn của cơ quan Trung ương của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc… có phải là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính hay không? Hành vi không giải quyết văn bản chuyển đơn trong trường hợp nêu trên có phải là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính hay không?

Vấn đề cần giải quyết trong tình huống trên là:

(1) Bản chất pháp lý của Văn bản chuyển đơn.

(2) Hành vi không giải quyết văn bản chuyển đơn.

Hướng dẫn của TANDTC như sau:

- Văn bản chuyển đơn của cơ quan Trung ương của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc… chỉ là Công văn hành chính thông thường để thực hiện chức trách, nhiệm vụ công vụ được pháp luật quy định, không có nội dung của Quyết định hành chính nên không phải là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính.

- Hành vi không giải quyết văn bản chuyển đơn của cơ quan Trung ương của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc… là hành vi không thực hiện nhiệm vụ, công vụ trong nội bộ cơ quan, tổ chức nên không phải là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính.

3. Thông báo thu hồi đất

Tình huống: Thông báo thu hồi đất có phải là quyết định hành chính và là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính hay không?

Vấn đề cần giải quyết trong tình huống trên là:

(1) Thông báo thu hồi đất là quyết định hành chính hay hành vi hành chính.

(2) Thông báo thu hồi đất có phải là đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính.

Hướng dẫn của TANDTC như sau:

Theo quy định tại khoản 1, khoản 4 Điều 67, Điều 69 Luật Đất đai năm 2013, khoản 1, khoản 2 Điều 17 Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Đất đai thì Thông báo thu hồi đất chỉ là bước đầu tiên trong trình tự, thủ tục thu hồi đất. Thông báo thu hồi đất chưa có nội dung làm phát sinh, thay đổi, hạn chế, chấm dứt quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc có nội dung làm phát sinh nghĩa vụ, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân nên không phải đối tượng khởi kiện của vụ án hành chính theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính.

(*khoản 1, khoản 4 Điều 67, Điều 69 Luật Đất đai năm 2013 đã được sửa đổi, thay thế là khoản 1, khoản 4 Điều 85, Điều 87 Luật Đất đai năm 2024; khoản 1, khoản 2 Điều 17 Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2024 đã hết hiệu lực, quy định về trình tự, thủ tục thu hồi đất được quy định tại mục IV Phần II Phụ lục I Nghị định 151/2024/NĐ-CP ngày 12/6/2025 quy định trình tự, thủ tục trong lĩnh vực đất đai)

>>Tham khảo bài viết: Luật sư trong việc khiếu nại hành chính, vụ án hành chính

4. Văn bản trả lại hồ sơ đăng ký cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Tình huống: Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai ban hành văn bản gửi Ủy ban nhân dân xã có nội dung: Trả lại hồ sơ đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người có đơn yêu cầu. Trong phần nơi nhận có tên người yêu cầu và đã gửi văn bản này cho người yêu cầu. Người yêu cầu khởi kiện vụ án hành chính đối với văn bản trả lại hồ sơ đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trường hợp này xác định đối tượng khởi kiện như thế nào?

Vấn đề cần giải quyết trong tình huống trên là:

(1) Văn bản trả lại hồ sơ đăng ký cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có phải là đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính.

(2) Tính hợp pháp của Văn bản trả lại hồ sơ đăng ký cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Hướng dẫn của TANDTC như sau:

Theo quy định tại khoản 5 Điều 1 Nghị định số 10/2023/NĐ-CP, Điều 1, Điều 3 Thông tư liên tịch số 15/2015/TTLT-BTNMT-BNV-BTC ngày 04/4/2015 hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và cơ chế hoạt động của Văn phòng đăng ký đất đai trực thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường, Điều 84, khoản 2 Điều 567 Bộ luật Dân sự thì Văn phòng đăng ký đất đai chịu trách nhiệm trước việc thực hiện nhiệm vụ được giao của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai trong phạm vi được ủy quyền.

Trường hợp này, Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai có thẩm quyền tiếp nhận Hồ sơ đăng ký đất đai nhưng không tiếp nhận. Vì vậy, đối tượng khởi kiện là hành vi hành chính của Văn phòng đăng ký đất đai.

(**Nghị định số 10/2023/NĐ-CP, Thông tư liên tịch số 15/2015/TTLT-BTNMT-BNV-BTC ngày 04/4/2015 hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và cơ chế hoạt động của Văn phòng đăng ký đất đai trực thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường đã hết hiệu lực; hiện tại, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và cơ chế hoạt động của Văn phòng đăng ký đất đai được quy định tại Nghị định 102/2024/NĐ-CP)

5. Quyết định kỷ luật buộc thôi việc công chức

Tình huống: Quyết định kỷ luật buộc thôi việc công chức làm việc trong các cơ quan của Đảng có phải là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính theo quy định tại Điều 30 Luật Tố tụng hành chính?

Vấn đề cần giải quyết trong tình huống trên là:

(1) Quyết định buộc thôi việc công chức làm việc trong các cơ quan Đảng có phải là quyết định nội bộ hay không.

(2) Quyết định buộc thôi việc công chức làm việc trong các cơ quan Đảng có phải là quyết định liên quan đến chế độ công vụ không.

Hướng dẫn của TANDTC như sau:

- Theo quy định tại khoản 2 Điều 4 Luật Cán bộ, công chức năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2019), khoản 3 Điều 3 Nghị định 06/2010/NĐ-CP ngày 25/01/2010 của Chính phủ thì những người là công chức trong cơ quan của Đảng gồm: Người giữ chức vụ, chức danh người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu và người làm việc trong văn phòng, cơ quan Ủy ban kiểm tra, các ban của huyện ủy, quận ủy, thị ủy, thành ủy thuộc tỉnh.

(***Luật Cán bộ, công chức năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2019), Nghị định 06/2010/NĐ-CP ngày 25/01/2010 đã hết hiệu lực; hiện tại, khoản 2 Điều 1 Luật Cán bộ, công chức năm 2025 và chưa có nghị định hướng dẫn về những người là công chức trong cơ quan của Đảng)

- Khoản 5 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính quy định:

Quyết định kỷ luật buộc thôi việc là quyết định bằng văn bản của người đứng đầu cơ quan, tổ chức để áp dụng hình thức kỷ luật buộc thôi việc đối với công chức thuộc quyền quản lý của mình”.

- Theo khoản 2 Điều 30 Luật Tố tụng hành chính thì Quyết định kỷ luật buộc thôi việc công chức giữ chức vụ từ Tổng Cục trưởng và tương đương trở xuống là quyết định hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

Căn cứ các quy định nêu trên thì quyết định kỷ luật buộc thôi việc công chức làm việc trong các cơ quan của Đảng giữ chức vụ tương đương từ Tổng Cục trưởng trở xuống là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính theo quy định tại Điều 30 Luật Tố tụng hành chính.

6. Hành vi không lập hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Tình huống: Ông A đề nghị Ủy ban nhân dân xã lập Hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng Ủy ban nhân dân cấp xã không thực hiện. Ủy ban nhân dân huyện có văn bản chỉ đạo Ủy ban nhân dân xã phải lập hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông A. Tuy nhiên, Ủy ban nhân dân xã không thực hiện văn bản này. Vậy hành vi của Ủy ban nhân dân xã không thực hiện văn bản chỉ đạo của Ủy ban nhân dân huyện có phải là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính không?

Vấn đề cần giải quyết trong tình huống trên là:

(1) Hành vi không thực hiện chỉ của cơ quan cấp trên.

(2) Hành vi không lập hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Hướng dẫn của TANDTC như sau:

- Khoản 6 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính quy định:

“Quyết định hành chính, hành vi hành chính mang tính nội bộ của cơ quan, tổ chức là những quyết định, hành vi chỉ đạo, điều hành việc triển khai thực hiện nhiệm vụ, kế hoạch công tác; quản lý, tổ chức cán bộ, kinh phí, tài sản được giao; kiểm tra, thanh tra việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ, chính sách, pháp luật đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và các đơn vị thuộc thẩm quyền quản lý của cơ quan, tổ chức.”

- Hành vi của Ủy ban nhân dân xã không thực hiện văn bản chỉ đạo của Ủy ban nhân dân cấp huyện là hành vi không thực hiện mệnh lệnh hành chính trong quản lý, điều hành của nội bộ Ủy ban nhân dân. Do đó, đây là hành vi hành chính mang tính nội bộ.

- Theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 30 Luật Tố tụng hành chính thì khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính mang tính nội bộ của cơ quan, tổ chức không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

Như vậy, hành vi của Ủy ban nhân dân xã không thực hiện văn bản chỉ đạo của Ủy ban nhân dân huyện là hành vi hành chính mang tính chất nội bộ, không phải là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính.

>>Tham khảo bài viết: Phí thuê tư vấn và giải quyết tranh chấp đất đai

 

Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề "Đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính liên quan đến đât đai" nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề "Đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính liên quan đến đât đai" chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com

 

Tác giả: Thảo Phan Kim