Ai là người có quyền đại diện cho doanh nghiệp làm việc với Toà án

Trong một vụ án, việc xác định sai hoặc thiếu sót tư cách người đại diện của doanh nghiệp có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Đây là vấn đề cốt lõi để Tòa án xem xét thụ lý vụ án và đảm bảo phán quyết được đưa ra có giá trị ràng buộc đối với pháp nhân.
Ai có quyền đại diện cho doanh nghiệp làm việc với toà án

Ai có quyền đại diện cho doanh nghiệp làm việc với toà án

1. Người đại diện cho doanh nghiệp là ai?

Theo quy định của pháp luật hiện hành thì người đại diện của doanh nghiệp gồm: người đại diện theo pháp luật và người đại diện theo uỷ quền.

Người đại diện theo pháp luật

- Là cá nhân đại diện cho doanh nghiệp thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch của doanh nghiệp, đại diện cho doanh nghiệp với tư cách nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trước Trọng tài, Tòa án và các cơ quan nhà nước khác.

- Một doanh nghiệp phải có ít nhất một người đại diện theo pháp luật.

- Công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần có thể có một hoặc nhiều người đại diện theo pháp luật.Trường hợp công ty có nhiều hơn một người đại diện theo pháp luật thì Điều lệ công ty quy định cụ thể quyền, nghĩa vụ của từng người đại diện theo pháp luật.

- Có quyền đương nhiên tham gia tố tụng.

- Họ có toàn quyền quyết định mọi vấn đề trong tố tụng và khi đến Toà án, chỉ cần xuất trình GCNĐKDN (hoặc Điều lệ) và giấy tờ tùy thân (CCCD/Hộ chiếu) để chứng minh tư cách của mình.

Người đại diện theo uỷ quyền

- Là cá nhân hoặc pháp nhân được người đại diện theo pháp luật (hoặc một cơ quan có thẩm quyền khác trong công ty) ủy quyền để thực hiện một hoặc một nhóm công việc cụ thể nhân danh doanh nghiệp.

- Việc ủy quyền phải được lập thành văn bản ủy quyền (thường gọi là Giấy ủy quyền).

- Người đại diện theo ủy quyền chỉ được hành động trong phạm vi được quy định tại văn bản ủy quyền. Họ không có thẩm quyền mặc nhiên như người đại diện theo pháp luật.

- Khi thay mặt doan nghiệp đến Toà án thì phải có Giấy ủy quyền hợp lệ. Giấy này phải ghi rõ phạm vi ủy quyền (ví dụ: chỉ tham gia phiên tòa, hay được quyền kháng cáo, được quyền nhận tiền thi hành án...).

- Tòa án sẽ kiểm tra tư cách của người đại diện theo pháp luật (người ký giấy ủy quyền) và nội dung của Giấy ủy quyền. Nếu việc ủy quyền không hợp lệ (ví dụ: người ký giấy ủy quyền đã bị bãi nhiệm, hoặc giấy ủy quyền không rõ ràng), Tòa án có thể không chấp nhận tư cách tham gia.

>> Tham khảo thêm: Tư vấn thay đổi người đại diện theo pháp luật

2. Tình huống thực tế và hướng dẫn của TANDC

2.1 Xử lý thế nào khi không tìm thấy người đại diện doanh nghiệp mắc nợ?

Tình huống: Trường hợp Tòa án đã thụ lý giải quyết yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp nhưng trong quá trình giải quyết phá sản, người đại diện hợp pháp của doanh nghiệp vắng mặt (không có mặt tại địa phương) do doanh nghiệp đã dừng hoạt động từ lâu, chủ nợ cũng không biết họ ở đâu thì giải quyết như thế nào?

Vấn đề cần giải quyết: Làm thế nào để tiếp tục thủ tục phá sản một cách hợp pháp khi chủ thể chính (doanh nghiệp mắc nợ) không có người đại diện tham gia?

(1) Doanh nghiệp là một pháp nhân, bắt buộc phải tham gia tố tụng thông qua người đại diện.

(2) Khi người đại diện theo pháp luật vắng mặt và không rõ tung tích, Tòa án phải xác định: Ai là người có quyền và nghĩa vụ tham gia tố tụng thay mặt cho doanh nghiệp? Tòa án có thể chỉ định người đại diện (ví dụ: từ các thành viên góp vốn/cổ đông còn lại) hay không?

Hướng dẫn của TANDTC như sau:

Khoản 2 Điều 16 Luật Phá sản quy định: Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản có quyền đại diện cho doanh nghiệp, hợp tác xã trong trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã không có người đại diện theo pháp luật.

Đồng thời, tại khoản 2 Điều 65 Luật Phá sản quy định Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản sẽ chỉ định một người làm đại diện của doanh nghiệp, hợp tác xã thực hiện công việc kiểm kê và xác định giá trị tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã.

Như vậy, trong quá trình giải quyết phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã mà người đại diện theo pháp luật vắng mặt thì Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản là đại diện của doanh nghiệp, hợp tác xã đó hoặc chỉ định một người làm đại diện của doanh nghiệp, hợp tác xã thực hiện công việc kiểm kê và xác định giá trị tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã.

[Công văn số 199/TANDTC-PC ngày 18/12/2020 của TANDTC]

2.2 Doanh nghiệp có nhiều người đại diện theo pháp luật

Tình huống: Trong vụ án kinh doanh thương mại, đương sự là doanh nghiệp có nhiều người đại diện theo pháp luật nhưng Điều lệ của doanh nghiệp không quy định rõ trách nhiệm, quyền hạn của những người đại diện theo pháp luật này thì Tòa án xác định người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp như thế nào để tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án?

Vấn đề cần giải quyết:

(1) Khi có sự mâu thuẫn về ý chí, Tòa án sẽ ghi nhận ý chí của ai là ý chí của pháp nhân?

(2) Tòa án chỉ cần tống đạt cho một trong số những người đại diện là đủ, hay phải tống đạt cho tất cả?

Hướng dẫn của TANDTC như sau:

Khoản 1, 2 Điều 12 của Luật Doanh nghiệp năm 2020 quy định về người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp như sau:

“1. Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp là cá nhân đại diện cho doanh nghiệp thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch của doanh nghiệp, đại diện cho doanh nghiệp với tư cách người yêu cầu giải quyết việc dân sự, nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trước Trọng tài, Tòa án và các quyền, nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

2. Công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần có thể có một hoặc nhiều người đại diện theo pháp luật. Điều lệ công ty quy định cụ thể số lượng, chức danh quản lý và quyền, nghĩa vụ của người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp. Nếu công ty có nhiều hơn một người đại diện theo pháp luật thì Điều lệ công ty quy định cụ thể quyền, nghĩa vụ của từng người đại diện theo pháp luật. Trường hợp việc phân chia quyền, nghĩa vụ của từng người đại diện theo pháp luật chưa được quy định rõ trong Điều lệ công ty thì mỗi người đại diện theo pháp luật của công ty đều là đại diện đủ thẩm quyền của doanh nghiệp trước bên thứ ba; tất cả người đại diện theo pháp luật phải chịu trách nhiệm liên đới đối với thiệt hại gây ra cho doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về dân sự và quy định khác của pháp luật có liên quan.”

Như vậy, theo các quy định pháp luật nêu trên, trường hợp doanh nghiệp là Công ty trách nhiệm hữu hạn hay Công ty cổ phần có nhiều người đại diện theo pháp luật nhưng Điều lệ của doanh nghiệp không phân công trách nhiệm, quyền hạn cụ thể của những người đại diện theo pháp luật này và không có văn bản ủy quyền, thỏa thuận cho ai là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp thì Tòa án căn cứ khoản 2 Điều 12 của Luật Doanh nghiệp năm 2020 để xác định tất cả những người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp để tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án.

[Công văn số 196/TANDTC-PC ngày 03/10/2023 của TANDTC]

>> Tham khảo thêm: Dịch vụ thay đổi nội dung đăng ký kinh doanh công ty


Chuyên đề trên đây là chia sẻ của chúng tôi về vấn đề Ai có quyền đại diện cho doanh nghiệp làm việc với toà án? nhằm hỗ trợ người đọc có thêm kiến thức về pháp luật, không nhằm mục đích thương mại. Các thông tin trong chuyên đề Ai có quyền đại diện cho doanh nghiệp làm việc với toà án? chỉ là quan điểm cá nhân người viết, người đọc chỉ tham khảo. Chúng tôi đề nghị Quý Khách hàng nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ Luật sư của chúng tôi đối với các vấn đề cụ thể. Các yêu cầu giải đáp thắc mắc hãy liên hệ trực tiếp với Văn phòng của chúng tôi theo địa chỉ phía trên hoặc liên hệ qua Hotline: 0978845617, Email: info@luatsuhcm.com.

Tác giả: Thảo Phan Kim